|
(Toquoc) – Hệ thống tài chính Mỹ khủng hoảng trầm trọng kéo theo hệ thống tài chính nhiều quốc gia. Thị trường chứng khoàn tòan cầu tụt dốc không phanh. Diễn ra cuộc đại phẫu thuật đối với chủ nghĩa tư bản hiện đại.Trong cơn co giật của chủ nghĩa tư bản hiện đại, các câu hỏi đặt ra đối với các trung tâm tư bản thế giới: Tại sao lại xẩy ra nông nỗi này? Phương thuốc nào chữa bệnh?Iceland là là nạn nhân đầu tiên quy mô quốc gia chịu cơn va đập Sao chổi khủng hoảng tài chính. Hệ thống tài chính sụp đổ. Đồng Kronar bản địa không còn giá trị giao dịch. Thủ tướng nước này cảnh báo “quốc gia đang phá sản”. Để được EU cứu trợ, Iceland cần gia nhập hệ thống đồng euro. Điều này đòi hỏi một cuộc trưng cầu dân ý, nhưng có thể gặp phản đối dư luận trong nước. Mặt khác, phần lớn các nước Bắc Âu không muốn hy sinh lợi ích lâu dài để ràng buộc vào hệ thống tiền tệ EU. Lúc này, bản thân các thành viên EU cũng mạnh ai người ấy tự cứu mình. Iceland đề nghị Nga cứu trợ 4 tỷ euro.Thị trường chứng khoán toàn cầu ảm đạm. Nhiều thị trường chứng khoán phải ngừng các phiên giao dịch. Hệ thống tài chính Nga thiệt hại nặng. Thị trường chứng khoán trải qua những ngày bi đát nhất từ khi thành lập. ĐCS Liên bang Nga cảnh báo nước Nga bên bờ khủng hoảng. Nhưng, chính phủ Nga khẳng định vẫn có hàng trăm tỷ dự trữ ngoại tệ để bình ổn nền tài chính đất nước.Phát biểu trước Quốc hội Đức, Bộ trưởng tài chính nước này cho rằng, "thế giới sẽ không thể trở lại thời điểm lúc trước khủng hoảng tài chính Phố Wall. Mỹ sẽ mất vị thế cường quốc trong hệ thống tài chính thế giới. Hệ thống tài chính thế giới trở nên đa cực hơn". Lỗi là hệ thông Ănglô-Xắcxông muốn thu lãi mức 2 con số.Cuộc khủng hoảng kết thúc thời kỳ hoàng kim chủ nghĩa tư bản Mỹ, cũng như vai trò nước Mỹ một siêu cường tài chính. Nguyên nhân sâu xa của cuộc khủng hoảng hiện tại là chủ nghĩa Reagan và Thatcher thực hiện phi điều tiết, tư nhân hóa, thuế hạ … với tư duy “thị trường sẽ tự điều tiết tất cả”. Người Anh và Mỹ chi tiêu bằng thẻ tín dụng. Kinh tế Anglo-Saxon phụ thuộc chủ yếu vào chi tiêu của các gia đình; sức tiêu thụ lại do tín dụng dẫn dắt, cho vay trả góp. Từ 1970s-2005, số người Mỹ chuyển tiết kiệm thành đầu tư tăng từ 16% lên 50% nhằm kiếm lời hai chữ số, tạo ra “nền văn hóa đánh bạc” với thị trường. Chủ nghĩa Reagan-Thatcher vốn đã kết thúc từ lâu, nhưng hệ thống chính trị tư bản chưa đưa ra được sự lựa chọn thay đổi.Trong cơn khủng hoảng hiện nay, người ta kêu gọi “đạo đức” thị trường. Nhưng các sự cố tài chính tại Phố Wall, cũng như tại một số trung tâm tài chính khác phương Tây, do sự điều hành bất cẩn, vô trách nhiệm hoặc gian lận, tình trạng thực phẩm và sữa bị nhiễm độc, môi trường sống bị tàn phá tại nhiều nước châu Á khiến người tiêu dùng thấy rõ thị trường nào có “gương mặt người” hay đạo đức.Nhiều nhà lãnh đạo các quốc gia phát triển trên thế giới nhấn mạnh luật pháp, chế tài, sự kiểm soát các thể chế thị trường, trừng phạt những sai trái và gian lận. Tổng thống Pháp Sarkozy phê phán quan niệm “nền kinh tế thị trường tự điều chỉnh mọi vấn đề", "thị trường luôn có lý", "kinh tế có sức mạnh tự điều tiết”... Giải pháp cho cuộc khủng hoảng hiện nay là phải “tìm ra được một sự cân bằng mới giữa vai trò của Nhà nước và thị trường”. nhiều nhà phân tích dự báo, sự sụp đổ uy tín tài chính Mỹ dẫn tới một thời kỳ nguy hiểm và đầu tư ít lợi nhuận hơn. Trung tâm tài chính nào trên thế giới sẽ lấp khoảng trống quyền lực tài chính mà Mỹ để lại sau cuộc khủng hoảng lớn nhất trong vòng 50 năm qua? Mô hình nào sẽ thay thế hệ thống Anglo-Saxon: Kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, chủ nghĩa tư bản độc đoán hay xã hội dân chủ? Hay, nước Mỹ, một lần nữa phải tự cải tạo để lấy lại sự tin cậy như một đầu tàu tài chính thế giới?Thế giới có thể đang bước vào thời đại kinh tế mới. Có thể gọi tên nó là chủ nghĩa tư bản có điều tiết. Trong đó, thắt chặt cho vay tín dụng, tăng cường vai trò điều tiết nhà nước, kiểm soát và trừng phạt sai phạm, thiết lập hệ thống thông tin công khai, minh bạch... Những cuộc vận động tranh cử ở Mỹ cho thấy, các ứng cử viên tổng thống dường như chưa sẵn sàng cho những thay đổi bước ngoặt như vậy. Nhưng dù ai thắng cử tổng thống Mỹ, việc chuyển sang một chu kỳ mới của chính trị-kinh tế Mỹ và thế giới là điều không tránh khỏi./.
|